CIEKAWOSTKA | Zabrze pod ziemią było wyższe niż Burj Khalifa
Kiedy spacerujemy ulicami Zabrza, trudno sobie wyobrazić, że pod naszymi stopami przez dziesięciolecia istniał drugi świat. Świat szybów, chodników i wyrobisk, który schodził na głębokości porównywalne z najwyższymi budowlami świata.
Jednym z najgłębszych obiektów związanych z zabrzańskim górnictwem był Szyb IV dawnej KWK Makoszowy. Jego głębokość wynosiła aż 944 metry.
To liczba, która niewiele mówi... dopóki nie zaczniemy jej porównywać.
Słynna Wieża Eiffla ma 330 metrów wysokości. Gdyby ustawić trzy takie wieże jedna na drugiej, ich szczyt dopiero nieznacznie przekroczyłby poziom dna tego szybu.
Niewiele ustępował mu również Szyb Gigant związany z dawną kopalnią Rokitnica. Osiągał około 875 metrów głębokości, czyli więcej niż mierzy najwyższy budynek świata – Burj Khalifa w Dubaju (828 metrów).
A to jeszcze nie koniec górniczych rekordów.
W niemieckojęzycznej Wikipedii można znaleźć informację, że Szyb Gigant został później pogłębiony nawet do około 1330 metrów. Gdyby dane te były prawidłowe, oznaczałoby to głębokość większą niż cztery Wieże Eiffla ustawione jedna na drugiej. Informacja ta nie jest jednak powszechnie potwierdzana w innych dostępnych opracowaniach historycznych dotyczących zabrzańskiego górnictwa.
Dziś wiele dawnych szybów zniknęło już z krajobrazu miasta. Pozostały jednak liczby, które do dziś robią ogromne wrażenie i przypominają, że Zabrze rozwijało się nie tylko na powierzchni, ale także setki metrów pod ziemią. Tam przez dziesięciolecia pracowały tysiące ludzi, tworząc jeden z najbardziej niezwykłych podziemnych światów na Górnym Śląsku.
Informacje wykorzystane w artykule opracowano na podstawie ogólnodostępnych materiałów internetowych dotyczących historii zabrzańskiego górnictwa. Dane pochodzą z różnych źródeł historycznych i mogą różnić się w zależności od opracowania. Artykuł ma charakter popularnonaukowy i służy popularyzacji historii Zabrza.
ZABRZE MNIEJ OCZYWISTE | Maciejów – zielona strona Zabrza
Są miejsca, które odkrywa się przypadkiem. Skręcasz w boczną drogę, mijasz ostatnie zabudowania i nagle okazuje się, że miasto zostało gdzieś daleko za plecami. Właśnie takim miejscem jest Maciejów – dzielnica, która potrafi zaskoczyć nawet tych, którzy są przekonani, że Zabrze znają od podszewki.
Trudno uwierzyć, że kilka minut od miejskich ulic czeka świat leśnych ścieżek, spokojnych stawów i miejsc, w których czas płynie wyraźnie wolniej. To tutaj od pokoleń mieszkańcy przychodzą po oddech, ciszę i chwilę wytchnienia od codziennego pośpiechu.
Sercem tej części miasta jest Kąpielisko Leśne – jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów rekreacyjnych w Zabrzu. Powstało jeszcze w latach 30. XX wieku i od niemal stu lat przyciąga kolejne pokolenia mieszkańców. W gorące dni staje się miejscem spotkań, śmiechu i letniego odpoczynku, ale jego okolica zachwyca przez cały rok.
Wystarczy zejść z głównej alejki, by odkryć malownicze stawy ukryte między drzewami, wsłuchać się w śpiew ptaków i poczuć atmosferę bardziej przypominającą podmiejski park krajobrazowy niż śląskie miasto o przemysłowych korzeniach. Niedaleko znajduje się również tężnia solankowa – miejsce, gdzie wielu mieszkańców przychodzi po zdrowotny spacer i chwilę oddechu wśród zieleni.
A kiedy kończy się lato i dni stają się coraz krótsze, Maciejów ponownie potrafi zaskoczyć. Jesienią okoliczne lasy eksplodują kolorami złota, czerwieni i pomarańczy, tworząc jeden z najpiękniejszych zakątków Zabrza. Z kolei w okresie późnej jesieni i zimy okolice Kąpieliska Leśnego zamieniały się w ostatnich latach w bajkową krainę światła za sprawą Parku Świateł, który przyciągał mieszkańców oraz gości z całego regionu.
Maciejów przypomina o czymś, o czym łatwo zapomnieć. Nie trzeba jechać setek kilometrów, by poczuć smak odkrywania nowych miejsc. Czasem wystarczy spojrzeć na własne miasto z innej perspektywy. Bo Zabrze to nie tylko kopalnie, szyby i przemysłowa historia. To również stawy odbijające korony drzew, leśne ścieżki prowadzące w nieznane i miejsca, które pozwalają choć na chwilę poczuć się jak odkrywca we własnym mieście.
HISTORIA MIASTA | Biskupice – więcej niż stereotyp
Zapytaj mieszkańców Zabrza o Biskupice, a usłyszysz wiele różnych opinii. Nie wszystkie będą pozytywne. Przez lata wokół tej dzielnicy narosło sporo stereotypów.
Ale wystarczy zejść z głównej ulicy i spojrzeć trochę uważniej.
Nagle okazuje się, że Biskupice skrywają jedne z najbardziej interesujących historii w całym mieście.
Za starymi murami można dostrzec wieżę kościoła św. Jana Chrzciciela, która od ponad stu lat góruje nad dzielnicą. Kilka ulic dalej stoją budynki pamiętające czasy, gdy Biskupice były jednym z ważnych ośrodków rozwijającego się przemysłu. Ceglane elewacje, dawne szkoły, robotnicze osiedla i ślady górniczej przeszłości przypominają o epoce, która ukształtowała nie tylko tę część Zabrza, ale cały Górny Śląsk.
To miejsce nie próbuje nikogo udawać.
Nie znajdziemy tu pocztówkowych kamieniczek ani turystycznych tłumów. Zamiast tego jest autentyczność. Historia zapisana w cegle, murach i ulicach, które pamiętają kilka pokoleń mieszkańców.
Biskupice nie należą do tych dzielnic, które zachwycają od pierwszego spojrzenia.
Ale właśnie dlatego potrafią zaskoczyć najbardziej.
Bo czasem najciekawsze miejsca nie są tymi, które wyglądają idealnie. Są nimi te, które mają coś do opowiedzenia.
ODKRYWAMY ZABRZE | Miasto, którego nie widać z ulicy
Są miasta, które zachwycają od pierwszego spojrzenia. Są też takie, które swoje największe atuty pokazują dopiero tym, którzy zechcą spojrzeć nieco dalej.
Zabrze należy właśnie do tej drugiej grupy.
Na co dzień widzimy je z poziomu ulic. Mijamy kamienice, skrzyżowania, sklepy i dobrze znane miejsca. Przyzwyczajamy się do nich tak bardzo, że przestajemy je zauważać. Wydaje nam się, że znamy swoje miasto.
A potem wystarczy znaleźć się kilkadziesiąt metrów wyżej.
Widok z Wieży Ciśnień potrafi zaskoczyć nawet tych, którzy mieszkają tutaj od lat. Nagle okazuje się, że między budynkami kryje się znacznie więcej zieleni, niż moglibyśmy przypuszczać. Korony drzew tworzą ogromne zielone wyspy, dachy starych kamienic układają się w mozaikę historii, a znajome miejsca zaczynają wyglądać zupełnie inaczej.
Z tej wysokości Zabrze przestaje być tylko miastem mijanym w codziennym pośpiechu.
Staje się krajobrazem.
Można godzinami wypatrywać charakterystycznych punktów na horyzoncie, odnajdywać znane ulice, kościoły i dzielnice. Każdy odkrywa tutaj coś innego. Jedni szukają miejsc związanych ze swoim dzieciństwem, inni próbują odnaleźć własne osiedle, a jeszcze inni po prostu podziwiają panoramę rozciągającą się aż po granice miasta.
To właśnie wtedy łatwo zrozumieć, jak bardzo mylimy się, sprowadzając Zabrze wyłącznie do przemysłowych skojarzeń.
Z góry widać coś zupełnie innego. Miasto pełne parków, alei, starych drzew i przestrzeni, które tworzą niepowtarzalny krajobraz. Miasto, które ma swoją historię, charakter i miejsca warte odkrywania.
Wieża Ciśnień jest oczywiście imponującym zabytkiem techniki. Jednak największe wrażenie robi nie sam budynek, lecz to, co można zobaczyć z jego szczytu.
Bo czasem, żeby odkryć coś nowego, nie trzeba jechać na drugi koniec świata.
Czasem wystarczy spojrzeć na dobrze znane miejsce z zupełnie innej perspektywy.
A wtedy okazuje się, że nawet własne miasto wciąż skrywa wiele tajemnic.
– jednego z najbardziej niezwykłych punktów widokowych w mieście.
Zdjęcia: Marzenna Łopata.